Czy derka siatkowa chłodzi, czy ogrzewa konia? Fakty i badania naukowe

Latem wielu właścicieli koni zadaje sobie to samo pytanie: czy w upalne dni lepiej założyć derkę siatkową przeciw owadom, czy pozostawić konia bez okrycia? Intuicja podpowiada, że każda dodatkowa warstwa materiału zwiększa temperaturę ciała. Badania pokazują jednak, że odpowiedź nie jest tak prosta.

W ostatnich latach naukowcy zaczęli analizować wpływ różnych typów derek na termoregulację koni. Wyniki są szczególnie interesujące w przypadku nowoczesnych derek siatkowych.

Jak koń reguluje temperaturę?

Koń jest zwierzęciem doskonale przystosowanym do zmian temperatury. Jego strefa komfortu cieplnego wynosi około 5–25°C, czyli znacznie mniej niż u człowieka. Oznacza to, że sytuacja, w której człowiek odczuwa chłód, dla konia często nadal jest komfortowa.

Podczas upałów organizm konia oddaje ciepło poprzez:

• pocenie się,
• rozszerzanie naczyń krwionośnych skóry,
• konwekcję (przepływ powietrza),
• promieniowanie cieplne.

Jeżeli oddawanie ciepła jest utrudnione, może dojść do stresu cieplnego, który wpływa nie tylko na komfort, ale również na zdrowie oraz wydolność zwierzęcia.

Co wykazały badania dotyczące derek?

Jedno z najczęściej cytowanych badań przeprowadzonych przez zespół z Duchy College (Wielka Brytania) porównywało temperaturę skóry koni noszących różne rodzaje derek:

• derki siatkowe przeciw owadom,
• derki polarowe,
• lekkie derki pikowane,
• konie bez derek.

Temperaturę skóry mierzono przez 24 godziny za pomocą rejestratorów umieszczonych pod derką, jednocześnie monitorując temperaturę otoczenia.

Najważniejsze wyniki

Badanie wykazało ogromne różnice pomiędzy poszczególnymi rodzajami derek.

Derki siatkowe

Średni wzrost temperatury skóry wynosił około 4°C.

Derki polarowe

Temperatura skóry wzrastała średnio o około 8–11°C.

Lekkie derki pikowane (stajenne)

Wzrost temperatury dochodził nawet do 12–16°C, co znacząco ograniczało możliwość naturalnego chłodzenia organizmu.

Najważniejszy wniosek był jednak inny:

To właśnie derki siatkowe najmniej zaburzały naturalną termoregulację spośród wszystkich badanych okryć.

Czy derka siatkowa chłodzi konia?

Nie.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Derka siatkowa sama w sobie nie obniża temperatury ciała.

Jej zadaniem jest:

• ochrona przed muchami, gzami i meszkami,
• ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV,
• umożliwienie swobodnego przepływu powietrza.

Dzięki przewiewnej konstrukcji nie zatrzymuje ciepła w takim stopniu jak klasyczne materiały, dlatego nie powoduje tak dużego wzrostu temperatury skóry, jak grubsze derki.

A co z pełnym słońcem?

Może wydawać się paradoksalne, ale w niektórych sytuacjach jasna derka siatkowa może poprawiać komfort cieplny konia przebywającego na pełnym słońcu.

Dzieje się tak dlatego, że:

• odbija część promieniowania słonecznego,
• ogranicza nagrzewanie ciemnej sierści,
• tworzy cienką warstwę powietrza między materiałem a skórą,
• jednocześnie pozwala na wentylację.

Nie oznacza to jednak, że derka zastąpi cień. Koń zawsze powinien mieć możliwość schronienia się przed słońcem oraz stały dostęp do świeżej wody.

Kiedy derka siatkowa ma największy sens?

Najlepiej sprawdza się u koni:

• nadwrażliwych na ukąszenia owadów,
• cierpiących na letnią egzemę,
• przebywających na pastwiskach z dużą liczbą owadów,
• z jasną skórą narażoną na promieniowanie UV,
• które z powodu ciągłego odganiania owadów są zestresowane i mniej odpoczywają.

W takich przypadkach korzyści wynikające z ochrony przed insektami często przewyższają niewielki wpływ derki na temperaturę skóry.

Jak wybrać odpowiednią derkę na lato?

Warto zwrócić uwagę na kilka cech:

• lekką, otwartą strukturę siatki,
• jasny kolor odbijający promienie słoneczne,
• dobrą wentylację boków i grzbietu,
• anatomiczny krój, który nie ogranicza ruchów,
• materiał szybko odprowadzający wilgoć.

Nie każda derka przeciw owadom będzie równie przewiewna. Gęsto tkane modele zapewniają lepszą ochronę przed najmniejszymi owadami, ale mogą ograniczać przepływ powietrza bardziej niż klasyczna siatka.

Jak rozpoznać, że koniowi jest za gorąco?

Niezależnie od rodzaju derki warto regularnie obserwować konia.

Objawami przegrzania mogą być:

• intensywne pocenie się,
• przyspieszony oddech,
• apatia,
• niechęć do ruchu,
• wysoka temperatura ciała,
• wydłużony czas powrotu do normy po wysiłku.

W przypadku wystąpienia takich objawów należy przenieść konia do cienia, zapewnić wodę i rozpocząć stopniowe schładzanie.

Podsumowanie

Badania naukowe pokazują, że derki siatkowe nie chłodzą konia, ale również nie powodują tak dużego wzrostu temperatury skóry jak derki polarowe czy pikowane. Dzięki wysokiej przewiewności pozwalają zachować stosunkowo dobrą termoregulację, jednocześnie skutecznie chroniąc przed owadami.

Najważniejsze jest jednak indywidualne podejście. Na decyzję o założeniu derki powinny wpływać nie tylko temperatura powietrza, ale również nasłonecznienie, wilgotność, siła wiatru, liczba owadów oraz kondycja i potrzeby konkretnego konia.

Dobrze dobrana derka siatkowa nie jest sposobem na chłodzenie organizmu, ale może znacząco poprawić komfort konia podczas letnich miesięcy, szczególnie gdy głównym problemem są natrętne owady, a nie sama wysoka temperatura.

Źródła:

https://pkwk.org/upal-stres-cieplny/

https://files.thehorseportal.ca/portal/uploads/2024/07/To-rug-or-not-to-rug.pdf

https://horsesandpeople.com.au/researchers-study-the-effect-of-different-rugs-on-skin-temperature/